Ngày 31/03/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư 2025. Văn bản này thay thế Nghị định 31/2021/NĐ-CP hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư 2020, mang đến những thay đổi quan trọng nhằm tối ưu hóa quy trình hành chính và bảo vệ quyền lợi tối đa cho nhà đầu tư.
Bài viết dưới đây của LawPlus sẽ tóm tắt một số điểm mới quan trọng tại Nghị định 96/2026/NĐ-CP mà doanh nghiệp nên lưu ý.
1. Đảm bảo ưu đãi đầu tư khi pháp luật thay đổi
Điều 4 Nghị định 96/2026/NĐ-CP cụ thể hóa cơ chế bảo đảm quyền lợi cho nhà đầu tư trong trường hợp văn bản pháp luật mới ban hành có quy định ưu đãi thấp hơn mức đang hưởng. Nhà đầu tư tiếp tục được hưởng ưu đãi theo quy định tại Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc văn bản quyết định chủ trương đầu tư cho thời gian còn lại của dự án.
Quy định này áp dụng đối với các ưu đãi Giấy phép đầu tư, Giấy phép kinh doanh, Giấy chứng nhận ưu đãi đầu tư, Giấy chứng nhận đầu tư, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, văn bản quyết định chủ trương đầu tư, Quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc văn bản khác do người có thẩm quyền, cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp, áp dụng theo quy định của pháp luật. Tạo sự an tâm tuyệt đối về mặt chính sách, giúp nhà đầu tư ổn định kế hoạch tài chính dài hạn.
2. Bổ sung trường hợp dừng giải quyết hồ sơ và điều kiện nộp hồ sơ liên quan đến đầu tư
Khoản 2 Điều 6 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, việc dừng giải quyết hồ sơ, từ chối cấp, điều chỉnh Quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, Quyết định chấp thuận nhà đầu tư, Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và các văn bản hành chính khác về đầu tư bằng văn bản trong các trường hợp:
– Nhà đầu tư không sửa đổi, bổ sung nội dung, thành phần hồ sơ;
– Nhà đầu tư không giải trình theo yêu cầu trong thời hạn đã thông báo;
– Nội dung đề xuất, điều chỉnh dự án/đề nghị cấp, điều chỉnh không đáp ứng yêu cầu, điều kiện;
– Nộp hồ sơ sau thời gian quy định (có từ 02 nhà đầu tư trở lên cùng một hồ sơ hợp lệ đề nghị thực hiện dự án đầu tư tại một địa điểm).
Thông báo phải nêu rõ các nội dung gồm: Căn cứ; Nội dung và thời hạn sửa đổi, bổ sung hồ sơ.
Khoản 3 Điều 6 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, nhà đầu tư có quyền lựa chọn hình thức nộp hồ sơ liên quan đến đầu tư theo các hình thức:
– Trực tiếp;
– Dịch vụ bưu chính công ích.
Đồng thời, hình thức nộp hồ sơ trực tuyến chỉ được thực hiện nếu Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư; Hệ thống thông tin thực hiện thủ tục đầu tư kinh doanh đáp ứng yêu cầu khai thác, vận hành.
3. Trường hợp không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư
Điều 51 Nghị định 96/2026/NĐ-CP bổ sung trường hợp nhà đầu tư thực hiện thủ tục chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư trong các trường hợp:
– Thay đổi thông tin về địa điểm đầu tư do sắp xếp đơn vị hành chính;
– Thay đổi diện tích sử dụng đất nhưng vẫn ở địa điểm đã được phê duyệt;
– Điều chỉnh thời hạn hoạt động của dự án đầu tư do chậm được bàn giao đất.
4. Cho phép thành lập tổ chức kinh tế trước khi có Giấy chứng nhận đầu tư
Điều 72 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày thành lập, tổ chức kinh tế phải:
– Hoàn thành thủ tục để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư thực hiện dự án đầu tư phù hợp với ngành, nghề kinh doanh.
– Chỉ được điều chỉnh nội dung đăng ký doanh nghiệp để bổ sung ngành, nghề đầu tư kinh doanh khác sau khi đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.
Như vậy, thay vì phải có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư để thành lập tổ chức kinh tế thì từ ngày 31/3/2026, tổ chức kinh tế được phép thành lập trước, sau đó bổ sung, thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong thời hạn 12 tháng.
5. Cải cách danh mục ngành nghề hạn chế tiếp cận thị trường (phụ lục I)
Theo Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định, danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài đã được điều chỉnh. Cụ thể:
– Ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường: Vẫn giữ nguyên là 23;
– Ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện: Tăng lên 62 (so với 61 trước đây), với điểm mới đáng chú ý là bổ sung hoạt động xây dựng của nhà thầu nước ngoài vào danh mục này.
6. Phân cấp cho địa phương trong xác định địa bàn ưu đãi đầu tư
Một điểm mới đáng chú ý là việc phân cấp mạnh hơn cho chính quyền địa phương. Theo Điều 22, từ ngày 31/3/2026, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ chủ động xác định và công bố danh mục địa bàn ưu đãi đầu tư đến cấp xã, thay vì do Chính phủ ban hành tập trung như trước đây. Thông tin sau đó sẽ được gửi về Bộ Tài chính để theo dõi và tổng hợp.
7. Kết luận
Sự ra đời của Nghị định 96/2026/NĐ-CP đòi hỏi các doanh nghiệp phải rà soát lại lộ trình đầu tư để tận dụng tối đa các ưu đãi mới. Với nhiều điều chỉnh theo hướng minh bạch, phân cấp và mở rộng ưu đãi, Nghị định 96/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện môi trường pháp lý về đầu tư tại Việt Nam, góp phần thu hút hiệu quả hơn dòng vốn trong và ngoài nước trong giai đoạn tới.