Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ vào năm 2026, việc bảo hộ tài sản trí tuệ không còn chỉ là vấn đề pháp lý đơn thuần mà đã trở thành chiến lược sống còn của doanh nghiệp. Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 được ban hành ngày 10/12/2025, có hiệu lực ngày 01/04/2026 nhằm tương thích với các cam kết quốc tế mới và giải quyết những bất cập phát sinh từ thực tiễn môi trường điện tử.
Bài viết dưới đây của LawPlus sẽ phân tích chi tiết các thay đổi trọng yếu mà mọi chủ thể quyền cần lưu ý.
Table of Contents/Mục lục
1. Chính sách Nhà nước và thúc đẩy chuyển đổi số trong Sở hữu trí tuệ
Một trong những điểm sáng nhất của luật mới là việc chính thức hóa lộ trình chuyển đổi số toàn diện. Nhà nước không chỉ dừng lại ở việc khuyến khích mà đã có những quy định cụ thể về hạ tầng và dịch vụ công.
Theo khoản 6 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 bổ sung Điều 11b, Nhà nước thúc đẩy chuyển đổi số thông qua:
– Phát triển đồng bộ hạ tầng số và cung cấp dịch vụ công trực tuyến.
– Xây dựng cơ sở dữ liệu về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và giá giao dịch quyền sở hữu trí tuệ.
– Bảo đảm an toàn và thân thiện với người sử dụng trong các nghiệp vụ sở hữu trí tuệ.
Bên cạnh đó, chính sách ưu đãi cũng được mở rộng. Khoản 4 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 sửa đổi Điều 8 đã nhấn mạnh việc hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế và tín dụng cho các hoạt động đổi mới sáng tạo, đặc biệt là ở khu vực nông thôn và miền núi. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp khởi nghiệp (startup) tiếp cận nguồn lực để bảo hộ và khai thác sáng chế.
2. Quy định về Khai thác quyền và bảo vệ lợi ích Quốc gia
Luật năm 2025 thắt chặt quy định liên quan đến các biểu tượng quốc gia, đảm bảo tính tôn nghiêm nhưng vẫn linh hoạt trong khai thác.
Khoản 2 Điều 7 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 được Luật năm 2025 sửa đổi như sau:
“Tổ chức, cá nhân thực hiện quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam không được ngăn chặn, cản trở việc phổ biến, sử dụng Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca.”
Quy định này nhằm chấm dứt các tranh chấp về bản quyền đối với Quốc ca hoặc các biểu tượng quốc gia trên các nền tảng số như YouTube hay Facebook, vốn gây nhiều bức xúc trong thời gian qua. Đồng thời, Nhà nước giữ quyền cấm hoặc hạn chế thực hiện quyền sở hữu trí tuệ nếu việc đó xâm phạm đến an ninh quốc gia, đạo đức xã hội hoặc sức khỏe cộng đồng.
3. Cải cách thủ tục Hành chính về Văn bằng bảo hộ
Việc quản lý văn bằng bảo hộ đã được đơn giản hóa và minh bạch hơn thông qua các quy định sửa đổi tại Điều 92, 97 và 99 Luật Sở hữu trí tuệ 2005. Cụ thể như sau:
| Nội dung thay đổi | Chi tiết quy định | Căn cứ pháp lý |
| Ghi nhận chủ sở hữu | Ghi nhận tổ chức được giao quyền quản lý kết quả nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng ngân sách nhà nước. | Khoản 25 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 |
| Sửa đổi văn bằng | Chủ văn bằng có quyền yêu cầu sửa đổi thông tin tác giả, bản mô tả tính chất chất lượng chỉ dẫn địa lý. | Khoản 29 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 |
| Công bố quyết định | Các quyết định cấp, chấm dứt, hủy bỏ, sửa đổi văn bằng phải được công bố trên Công báo SHTT trong 30 ngày. | Khoản 30 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 |
Đặc biệt, cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm tự sửa chữa thiếu sót trong văn bằng nếu lỗi do cơ quan đó gây ra mà người dân không phải nộp phí, lệ phí. Đây là một bước tiến lớn trong việc nâng cao trách nhiệm của cơ quan công quyền.
4. Chế tài mạnh mẽ đối với vi phạm trên không gian mạng
Đây là nội dung được quan tâm nhất trong bối cảnh vi phạm bản quyền trực tuyến diễn ra phức tạp. Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 đã bổ sung các biện pháp kỹ thuật để ngăn chặn kịp thời hành vi xâm phạm.
Cụ thể, tại khoản 69 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 bổ sung vào điểm đ khoản 1 Điều 207, Tòa án có quyền quyết định biện pháp:
“Ẩn hoặc tạm thời vô hiệu hóa truy cập đến thông tin, nội dung, tài khoản, trang thông tin điện tử, ứng dụng hoặc các định danh địa chỉ Internet có liên quan đến hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.”
Biện pháp này cho phép cơ quan chức năng xử lý nhanh các trang web lậu, các tài khoản mạng xã hội livestream bán hàng giả hoặc vi phạm bản quyền mà không cần chờ đợi quy trình tố tụng kéo dài. Ngoài ra, thẩm quyền của Tòa án và cơ quan xử phạt hành chính cũng được củng cố để áp dụng các biện pháp ngăn chặn khẩn cấp theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
5. Quy định chuyển tiếp và hiệu lực thi hành
Doanh nghiệp cần lưu ý về thời điểm áp dụng luật để tránh nhầm lẫn trong các vụ việc tranh chấp đang giải quyết.
Về nguyên tắc chuyển tiếp, căn cứ khoản 5 Điều 3 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025, các vụ việc xâm phạm đã được thụ lý trước ngày 01/04/2026 nhưng chưa giải quyết xong thì tiếp tục áp dụng quy định của Luật Sở hữu trí tuệ 2005 và các luật sửa đổi trước đó (2009, 2019, 2022). Đối với các hồ sơ hành chính nộp sau thời điểm này, doanh nghiệp bắt buộc phải tuân thủ các quy trình và biểu mẫu mới nhất theo hướng dẫn tại Thông tư 08/2026/TT-BVHTTDL và Thông tư 09/2026/TT-BKHCN.
Việc phân định rõ ràng này giúp đảm bảo tính liên tục và ổn định của môi trường pháp lý, tránh gây xáo trộn cho các bên đang trong quá trình tranh tụng.
6. Kết luận
Với những thay đổi mang tính đột phá về công nghệ và chế tài, doanh nghiệp nên chủ động rà soát lại danh mục tài sản trí tuệ, thực hiện đăng ký bảo hộ thông qua các cổng dịch vụ công trực tuyến mới và sẵn sàng các phương án bảo vệ quyền lợi trên môi trường Internet. Việc hiểu đúng và áp dụng sớm Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 sẽ là lợi thế cạnh tranh cực lớn trong giai đoạn hiện nay.
