THẾ MẠNH VÙNG KINH TẾ THEO NGHỊ QUYẾT 306/NQ-CP VÀ CƠ HỘI ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI CHẤT LƯỢNG CAO (2025-2030)

Ngày 05/10/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 306/NQ-CP điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia, đánh dấu bước ngoặt chiến lược trong việc tái cấu trúc không gian phát triển đất nước thành 06 vùng kinh tế – xã hội. Sự điều chỉnh này không chỉ nhằm tối ưu hóa liên kết và nguồn lực mà còn khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng: ưu tiên thu hút dòng vốn Đầu tư Trực tiếp Nước ngoài (FDI) chất lượng cao, ứng dụng công nghệ hiện đại, và tuân thủ các tiêu chí Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG). Báo cáo này đi sâu phân tích thế mạnh đặc thù của từng vùng theo định hướng Quy hoạch mới, làm rõ vai trò trung tâm của Vùng Đông Nam Bộ (SE) với hạt nhân là TP.HCM, và gợi mở các lĩnh vực đầu tư tiềm năng, giúp nhà đầu tư xây dựng chiến lược vị trí (Site Selection) phù hợp với mục tiêu tăng trưởng bền vững.

 

PHẦN I: KHUNG KHỔ CHIẾN LƯỢC QUỐC GIA VÀ BỐI CẢNH TÁI CẤU TRÚC KHÔNG GIAN KINH TẾ

1.1. Căn cứ Pháp lý Chiến lược: Nghị quyết 306/NQ-CP và Tổ chức lại Không gian Phát triển

Ngày 05/10/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 306/NQ-CP điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Văn bản này đóng vai trò là căn cứ pháp lý chiến lược, định hình lại không gian phát triển quốc gia thông qua việc tổ chức lại đất nước thành 06 vùng kinh tế – xã hội. Mục tiêu then chốt của sự điều chỉnh này là xây dựng “mô hình tổ chức, cơ chế điều phối vùng để thực hiện liên kết nội vùng và thúc đẩy liên kết giữa các vùng, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực”.

Việc tổ chức lại không gian kinh tế nhằm giải quyết các vấn đề tồn đọng về liên kết vùng yếu và tình trạng chồng chéo, không đồng bộ trong quy hoạch cấp tỉnh trước đây. Sự điều chỉnh này cho thấy nỗ lực của chính phủ trong việc tối ưu hóa phân bổ vốn đầu tư công và chấm dứt sự cạnh tranh không hiệu quả giữa các địa phương. Đối với nhà đầu tư nước ngoài (FDI), điều này tạo ra một khung khổ chiến lược minh bạch và ổn định hơn về kế hoạch phát triển hạ tầng. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các dự án FDI phải có tầm ảnh hưởng liên tỉnh, phù hợp với định hướng chung của vùng và Quy hoạch tổng thể quốc gia, để nhận được sự hỗ trợ và ưu tiên cao nhất.

1.2. Xu hướng Toàn cầu: Nhu cầu về Đầu tư Bền vững (ESG) và Công nghệ Cao

Xu hướng thu hút FDI của Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ, đặt trọng tâm vào chất lượng thay vì số lượng. Chính phủ ưu tiên thu hút “các dự án đầu tư lớn, ứng dụng công nghệ hiện đại, các tập đoàn đa quốc gia, nhà đầu tư lớn, các DN trong chuỗi cung ứng toàn cầu”. Sự chuyển dịch này gắn liền với các yêu cầu quốc tế về phát triển bền vững và môi trường.

Các tiêu chí về Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) đã trở thành yếu tố quyết định. Ngày càng nhiều doanh nghiệp FDI thế hệ mới, như Tập đoàn Lego, Pandora, và Tripod, ưu tiên lựa chọn các khu công nghiệp (KCN) có hệ sinh thái xanh, đầy đủ tiện ích và dịch vụ, bên cạnh các tiêu chí truyền thống về vị trí và chất lượng hạ tầng. Sự gia tăng dòng vốn FDI (tổng vốn đăng ký đạt hơn 24,78 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm 2024) đi kèm với yêu cầu phát triển “các ngành công nghiệp mũi nhọn, công nghiệp nền tảng; công nghiệp công nghệ cao, hiện đại, thân thiện với môi trường, phát thải carbon thấp”.

Nhu cầu về KCN xanh không chỉ đơn thuần là việc tuân thủ các quy định môi trường. Khu vực Đông Nam Bộ đã thể hiện sự phản ứng nhanh chóng bằng việc đầu tư nâng cấp công suất xử lý nước thải tập trung và xây dựng các KCN sinh thái/thông minh. Điều quan trọng hơn, mô hình này mở rộng sang tiện ích xã hội (yếu tố S trong ESG), bao gồm việc xây dựng nhà ở xã hội, khu đô thị đa chức năng và dịch vụ hỗ trợ cho công nhân. Sự phát triển của hạ tầng hỗ trợ này báo hiệu cơ hội đầu tư đáng kể cho lĩnh vực phát triển đô thị, dịch vụ y tế, giáo dục và nhà ở xã hội đi kèm các KCN. Đây là chiến lược không thể thiếu để thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực.

1.3. Cải thiện Môi trường Đầu tư và Vị thế Tài chính Quốc gia

Để duy trì đà tăng trưởng và thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, việc cải thiện môi trường đầu tư là yêu cầu tiên quyết. Điều này bao gồm tháo gỡ các bất cập pháp lý, nâng cao chất lượng cải cách hành chính, và siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính.

Về năng lực tài chính, Vùng Đồng bằng sông Hồng khẳng định vị thế dẫn đầu khi đứng đầu cả nước về thu ngân sách nhà nước, đạt trên 814,6 nghìn tỷ đồng trong 8 tháng đầu năm 2025, chiếm 46.8% tổng thu cả nước. Năng lực tài chính vững mạnh này của các vùng kinh tế trọng điểm đảm bảo khả năng đầu tư vào các dự án hạ tầng công quy mô lớn, tạo tiền đề vững chắc cho việc triển khai Quy hoạch tổng thể quốc gia. Các tỉnh như Hà Tĩnh cũng cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ, với quy mô kinh tế tăng gấp 1.5 lần so với năm 2020 và tổng vốn đầu tư toàn xã hội tăng 47%.

PHẦN II: PHÂN TÍCH CHI TIẾT 06 VÙNG KINH TẾ – XÃ HỘI VÀ CƠ HỘI ĐẦU TƯ

Nghị quyết 306/NQ-CP phân chia không gian phát triển thành 06 vùng kinh tế – xã hội, mỗi vùng có thế mạnh và định hướng ưu tiên khác nhau nhằm tối ưu hóa nguồn lực. Phân tích sau đây chi tiết hóa các thế mạnh này và gợi mở các lĩnh vực FDI ưu tiên.

2.1. Vùng Đông Nam Bộ (SE) và Vị thế Hạt nhân Kinh tế – Công nghệ

Vùng Đông Nam Bộ (SE), với Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) là trung tâm kinh tế, tài chính và đổi mới sáng tạo, giữ vai trò dẫn đầu về tái cấu trúc chất lượng FDI, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số ngay trong năm 2025. Đây là khu vực có thế mạnh nổi trội nhất so với các vùng khác về khả năng thu hút và quản lý dòng vốn FDI theo tiêu chuẩn cao (ESG) và có tầm nhìn dài hạn.

• Dẫn đầu về ESG và Công nghiệp Xanh: Trong khi Vùng Đồng bằng sông Hồng dẫn đầu về tổng vốn đăng ký trong giai đoạn gần đây, Vùng Đông Nam Bộ dẫn đầu về chất lượng và định hướng phát triển bền vững. Chiến lược cốt lõi của vùng là xây dựng hệ sinh thái công nghiệp xanh, KCN sinh thái, thông minh và bền vững, nhằm đáp ứng tiêu chí ESG ngày càng khắt khe của các nhà đầu tư thế hệ mới. Các tập đoàn đa quốc gia lớn, như Tập đoàn Lego, Pandora, và Tripod Việt Nam, đã ưu tiên lựa chọn các KCN tại khu vực này (như KCN Châu Đức) vì khả năng đáp ứng tiêu chí sản xuất xanh, tích hợp đầy đủ tiện ích và dịch vụ hỗ trợ. Sự ưu tiên này cho thấy sự tương thích chiến lược cao giữa định hướng phát triển của vùng và yêu cầu toàn cầu về đầu tư có trách nhiệm.
• TP.HCM: Trung tâm Tài chính và Đổi mới Sáng tạo: TP.HCM là hạt nhân về dịch vụ tiện ích, tài chính và khoa học công nghệ của vùng. Việc bổ sung nhiều dự án nhà ở cho phép người nước ngoài sở hữu tại TP.HCM củng cố khả năng thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và các chuyên gia quốc tế.
• Phát triển Hạ tầng Logistics Chiến lược: Vùng Đông Nam Bộ đang tập trung giải quyết điểm nghẽn hạ tầng lớn nhất là tình trạng quá tải của Sân bay Tân Sơn Nhất thông qua việc triển khai các dự án giao thông trọng điểm và đặc biệt là Sân bay Long Thành. Việc phát triển mô hình cảng xanh và mạng lưới cấp nước sạch quy mô lớn (phục vụ Sân bay Long Thành) thể hiện tầm nhìn toàn diện về một hệ thống logistics thông minh và bền vững.

Lĩnh vực FDI Trọng điểm tại Đông Nam Bộ (SE):

• Công nghiệp Sinh thái và Đổi mới Sáng tạo: Tập trung vào các dự án công nghệ cao, sạch và có giá trị gia tăng lớn tại các KCN sinh thái.
• Hạ tầng Hỗ trợ (Utility & Social Infrastructure): Đầu tư vào phát triển nhà ở xã hội, khu đô thị đa chức năng và các dịch vụ hỗ trợ.
• Logistics Chiến lược: Phát triển các mô hình cảng xanh, logistics thông minh và tối ưu hóa hạ tầng giao thông kết nối Sân bay Long Thành.

2.2. Vùng Đồng bằng sông Hồng (DRD)

Vùng Đồng bằng sông Hồng tiếp tục khẳng định vị thế là đầu tàu kinh tế, dẫn đầu cả nước về tốc độ tăng trưởng GRDP (đạt 9.32% trong 6 tháng đầu năm 2025) và là điểm thu hút FDI hàng đầu, chiếm 49.2% tổng vốn đăng ký của cả nước trong 8 tháng đầu năm 2025.

Lợi thế cạnh tranh của DRD nằm ở cơ sở hạ tầng giao thông đồng bộ, với mạng lưới 13 tuyến đường cao tốc kết nối các tỉnh với Thủ đô. Điều này củng cố vị thế của vùng như một trung tâm sản xuất toàn cầu, đặc biệt trong chuỗi cung ứng điện tử (Bắc Ninh, Thái Nguyên). Tuy nhiên, vùng đang đối mặt với thách thức phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng, vì mô hình phát triển hiện tại “chưa tương xứng với tiềm năng, chưa hình thành những chuỗi giá trị, cụm liên kết ngành đủ mạnh”.

Trong khi DRD tập trung vào việc duy trì sản xuất khối lượng lớn (Mass Production) và giải quyết vấn đề phụ thuộc nguyên phụ liệu, SE lại tiên phong trong việc chuyển đổi sang mô hình Tái cấu trúc Chất lượng (Quality Restructuring) và thiết lập tiêu chuẩn ESG mới cho toàn quốc.

2.3. Vùng Đồng bằng sông Cửu Long (MDR)

Đồng bằng sông Cửu Long (MDR) là vùng nông nghiệp trọng điểm với tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo. Chiến lược chính của vùng là đa dạng hóa kinh tế, thúc đẩy công nghiệp chế biến, dịch vụ và năng lượng tái tạo, nhằm giảm phụ thuộc vào nông nghiệp truyền thống.

Cơ hội FDI Đặc thù: Năng lượng Tái tạo (Điện gió/Mặt trời), Công nghiệp Chế biến Sâu Nông Thủy sản, và Hạ tầng Logistics Lạnh.

2.4. Vùng Bắc Trung Bộ (NC)

Vùng Bắc Trung Bộ có vị trí chiến lược là cầu nối Bắc – Nam và sở hữu tiềm năng lớn về kinh tế biển cùng các cảng nước sâu (ví dụ: Nghi Sơn, Vũng Áng). Khu vực này đã chứng kiến sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, ví dụ như Hà Tĩnh, với quy mô nền kinh tế tăng 1.5 lần so với năm 2020.

Lĩnh vực FDI Ưu tiên: Công nghiệp Nền tảng, Năng lượng, Logistics Biển, Du lịch Di sản.

2.5. Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên (SC/CH)

Vùng này được định hướng phát triển dựa trên sự kết hợp hài hòa giữa lợi thế kinh tế biển và du lịch (Đà Nẵng, Khánh Hòa) với tiềm năng nông nghiệp cao nguyên. Việc gộp Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên vào một không gian kinh tế liền mạch tạo ra cơ hội lớn cho FDI trong việc phát triển logistics xuyên vùng.

Lĩnh vực FDI Trọng điểm: Du lịch và Dịch vụ Cao cấp, Kinh tế Biển và Hậu cần nghề cá hiện đại, Nông nghiệp Công nghệ cao và Chế biến Sâu.

2.6. Vùng Trung du và miền núi phía Bắc (NM)

Vùng Trung du và miền núi phía Bắc sở hữu tiềm năng lớn về lâm nghiệp, khoáng sản, thủy điện, du lịch, và kinh tế cửa khẩu. Chiến lược phát triển vùng tập trung vào ứng dụng khoa học công nghệ (S&T) và đổi mới sáng tạo để gia tăng giá trị kinh tế, đặc biệt trong nông lâm nghiệp.

Cơ hội FDI: Nông Lâm nghiệp Công nghệ cao, Năng lượng Tái tạo, Du lịch Sinh thái. Các dự án FDI cần tích hợp công nghệ tiên tiến trong khảo sát, dự báo tác động thiên tai và ứng phó kịp thời, tạo ra phân khúc thị trường ngách cho lĩnh vực công nghệ thích ứng.

PHẦN III: TỔNG KẾT VÀ KHUYẾN NGHỊ CHIẾN LƯỢC

3.1. Phân tích Dòng vốn FDI và Yêu cầu Tương thích ESG

Sự điều chỉnh quy hoạch tổng thể quốc gia theo Nghị quyết 306/NQ-CP đã tạo ra một khung khổ rõ ràng cho việc phân bổ và thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao. Các nhà đầu tư cần nhận diện rõ sự khác biệt trong yêu cầu về công nghệ và tính bền vững giữa các vùng kinh tế trọng điểm.

Phân tích Xu hướng Thu hút FDI và Tiêu chí Phát triển Bền vững (2024 – 2025)

Tiêu chí Lựa chọn Đầu tư	Đồng bằng sông Hồng (DRD)	Đông Nam Bộ (SE)	Các Vùng Khác (MDR, NM, NC, SC/CH)
Hiệu suất Thu hút FDI (Gần đây)	Cao nhất về tổng vốn (49.2%, 8 tháng 2025)	Dẫn đầu về Tái cấu trúc Chất lượng	Đang tăng cường đa dạng hóa, cần vốn để khai thác tiềm năng
Yêu cầu Công nghệ	Công nghệ cao, phát thải carbon thấp, công nghiệp mũi nhọn	Công nghệ Xanh, đổi mới sáng tạo, KCN sinh thái/thông minh	Ứng dụng S&T trong nông/lâm nghiệp, năng lượng tái tạo
Tuân thủ ESG	Cần cải thiện chuỗi giá trị (S) và phát thải (E)	Yêu cầu bắt buộc (nhà đầu tư lớn như Lego, Pandora, Tripod)	Cần tích hợp giải pháp ứng phó BĐKH (NM, MDR)
Hạ tầng Logistics Ưu tiên	Cao tốc, Cảng biển (Hải Phòng), Đường sắt	Cảng Xanh, Sân bay Long Thành, Tối ưu hóa logistics	Logistics lạnh (MDR), Hạ tầng cửa khẩu (NM), Hậu cần nghề cá (NC, SC/CH)

3.2. Khuyến nghị Chiến lược Vị trí Đầu tư (Site Selection Strategy)

Dựa trên sự phân tích chiến lược của 06 vùng kinh tế, nhà đầu tư nước ngoài nên áp dụng các chiến lược vị trí đầu tư chuyên biệt:

• Chiến lược Tích hợp Chuỗi Cung ứng (Supply Chain Integration): Các nhà đầu tư trong lĩnh vực sản xuất công nghệ cao, điện tử và công nghiệp phụ trợ nên ưu tiên Vùng Đồng bằng sông Hồng và Vùng Đông Nam Bộ. Tuy nhiên, việc đầu tư tại Đông Nam Bộ (TP.HCM) sẽ mang lại lợi thế vượt trội hơn về khả năng tích hợp vào hệ sinh thái xanh, đổi mới sáng tạo và hạ tầng logistics đa phương thức, hiện đại (Sân bay Long Thành, Cảng xanh).
• Chiến lược Đa dạng hóa Tài nguyên và Năng lượng: Các nhà đầu tư trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, chế biến sâu nông sản và thủy sản nên tập trung vào Đồng bằng sông Cửu Long và Bắc Trung Bộ. Hai vùng này đang được ưu tiên phát triển cơ sở hạ tầng trọng điểm để hỗ trợ các ngành này, tạo ra môi trường thuận lợi để khai thác lợi thế tài nguyên.
• Chiến lược Công nghệ Thích ứng (Adaptation Technology): Đối với các vùng dễ bị tổn thương bởi khí hậu như Trung du và miền núi phía Bắc hay Đồng bằng sông Cửu Long, vốn FDI nên được kết hợp với các giải pháp khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Điều này không chỉ tăng cường khả năng chống chịu của dự án và cộng đồng địa phương mà còn biến thách thức khí hậu thành lợi thế cạnh tranh, đặc biệt trong phân khúc hạ tầng thích ứng và quản lý rủi ro thiên tai.

3.3. Yêu cầu Đối với Nhà Đầu tư Nước Ngoài

Việc tận dụng triệt để cơ hội từ Quy hoạch tổng thể quốc gia đòi hỏi nhà đầu tư phải chủ động thực hiện các bước sau:

• Tận dụng Ưu đãi Chính sách: Cần nghiên cứu kỹ 5 chính sách ưu đãi thuế hiện hành cho doanh nghiệp FDI năm 2025, đặc biệt là các ưu đãi gắn liền với đầu tư vào công nghệ cao, phát triển KCN sinh thái, hoặc các khu vực có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, phù hợp với định hướng phát triển cân bằng của Nghị quyết 306/NQ-CP.
• Chủ động Giải quyết Điểm Nghẽn Hạ tầng: Nhà đầu tư được khuyến nghị chủ động hợp tác với chính quyền địa phương thông qua các hình thức đối tác công tư (PPP) để giải quyết các vướng mắc về hạ tầng logistics (đặc biệt là tại Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long). Đồng thời, thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính để tháo gỡ bất cập pháp lý.
• Tăng cường Liên kết Nội địa: Tập trung phát triển công nghiệp phụ trợ và hợp tác với các doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng. Việc này nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng, đảm bảo tính liên kết nội vùng và giữa các vùng theo tinh thần của Nghị quyết 306/NQ-CP, từ đó tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia.

Tóm lại, việc điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia theo Nghị quyết 306/NQ-CP đã tạo ra một ma trận đầu tư phân hóa rõ rệt. Vùng Đông Nam Bộ (SE), với đầu tàu TP.HCM, khẳng định vị thế vượt trội về chất lượng, dẫn dắt xu hướng KCN sinh thái và thu hút vốn FDI theo tiêu chuẩn ESG khắt khe. Trong khi đó, Đồng bằng sông Hồng (DRD) là cực sản xuất công nghệ cao khối lượng lớn và tài chính quốc gia. Đối với các vùng còn lại, cơ hội nằm ở các lĩnh vực khai thác tài nguyên và năng lượng tái tạo (MDR), công nghiệp nền tảng và logistics biển (NC, SC/CH), và nông lâm nghiệp công nghệ cao kết hợp giải pháp thích ứng khí hậu (NM). Thành công của các dự án FDI trong giai đoạn mới sẽ phụ thuộc vào khả năng tương thích của dự án với chiến lược phát triển vùng và sự chủ động của nhà đầu tư trong việc cải thiện chuỗi giá trị và giải quyết các điểm nghẽn hạ tầng. Đây là cơ hội để dòng vốn nước ngoài trở thành động lực then chốt, thúc đẩy Việt Nam đạt được mục tiêu phát triển nhanh và bền vững đến năm 2030.