Việt Nam đã chính thức hoàn tất các thủ tục quan trọng để gia nhập Công ước La Hay 1961 về việc miễn hợp pháp hóa đối với giấy tờ công nước ngoài (gọi tắt là Công ước Apostille). Đây là một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình cải cách hành chính và hội nhập pháp lý quốc tế. Văn kiện gia nhập được ký ngày 31/12/2025 và dự kiến có hiệu lực từ ngày 11/9/2026 sau khi hết thời hạn 06 tháng kể từ ngày thông báo đến các nước thành viên.
Table of Contents/Mục lục
1. Công ước Apostille là gì?
Công ước Apostille, được ký tại La Hay (Hà Lan) vào ngày 05/10/1961, là một điều ước quốc tế của Hội nghị La Hay về tư pháp quốc tế (HCCH) nhằm đơn giản hóa thủ tục sử dụng giấy tờ công giữa các nước thành viên.
Thay vì phải qua quy trình hợp pháp hóa lãnh sự nhiều bước tại Bộ Ngoại giao và đại sứ quán/lãnh sự quán của nước tiếp nhận, giấy tờ công chỉ cần dán tem Apostille do cơ quan có thẩm quyền của nước cấp giấy tờ là có thể sử dụng trực tiếp tại các nước thành viên khác.
Tem Apostille chỉ xác nhận tính xác thực của chữ ký, con dấu và thẩm quyền của người ký, không kiểm chứng nội dung tài liệu.
Với việc Việt Nam gia nhập, tổng số quốc gia thành viên của Công ước Apostille hiện đã lên tới 129. Việt Nam sẽ trở thành một đối tác quan trọng trong mạng lưới pháp lý quốc tế này một khi Công ước có hiệu lực.
2. Quá trình Việt Nam gia nhập Công ước Apostille
1. Chính phủ phê duyệt
Ngày 12/12/2025, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị quyết số 407/NQ‑CP về việc gia nhập Công ước và ủy quyền cho Bộ trưởng Bộ Ngoại giao ký Văn kiện gia nhập.
2. Nộp và lưu chiểu Văn kiện gia nhập
Ngày 31/12/2025, Văn kiện gia nhập của Việt Nam được lưu chiểu tại Bộ Ngoại giao Vương quốc Hà Lan – cơ quan lưu chiểu Công ước. Đồng thời thông báo tới hơn 125 quốc gia thành viên.
3. Thời gian chờ và hiệu lực
Theo quy định của Công ước, việc gia nhập có hiệu lực sau 06 tháng kể từ khi thông báo nếu không có quốc gia thành viên phản đối; tương ứng với ngày 11/9/2026.
3. Các loại giấy tờ được áp dụng Tem Apostille
Theo Điều 1 của Công ước, các loại giấy tờ công có thể được cấp tem Apostille bao gồm:
- Tài liệu từ cơ quan tư pháp: Bao gồm bản án, quyết định của tòa án và giấy tờ chứng nhận từ cơ quan công tố.
- Giấy tờ hành chính: Giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, lý lịch tư pháp, bằng cấp, bảng điểm.
- Văn bản công chứng: Các hợp đồng, di chúc, giấy ủy quyền có công chứng viên xác nhận.
- Giấy tờ tư nhân có xác nhận chính thức (chứng nhận chữ ký, con dấu): Bao gồm hợp đồng lao động, thỏa thuận cá nhân có xác nhận của cơ quan nhà nước.
4. Các giấy tờ không được áp dụng tem Apostille
Tuy nhiên, Công ước cũng nêu rõ một số loại giấy tờ không thuộc phạm vi áp dụng, bao gồm:
- Giấy tờ ngoại giao: Giấy tờ do viên chức ngoại giao hoặc lãnh sự soạn thảo (ví dụ: giấy tờ do Đại sứ quán cấp).
- Giấy tờ liên quan trực tiếp đến thương mại hoặc hải quan: Các chứng từ vận tải quốc tế, chứng nhận xuất xứ hàng hóa.
5. Lợi ích khi Việt Nam gia nhập Công ước Apostille
1. Tiết kiệm thời gian và chi phí
Việc áp dụng tem Apostille sẽ thay thế quy trình hợp pháp hóa lãnh sự truyền thống vốn phức tạp, kéo dài và tốn kém. Trước khi gia nhập, quá trình hợp pháp hóa giấy tờ mất nhiều thời gian do phải qua các bước chứng nhận tại đại sứ quán hoặc lãnh sự quán. Sau khi công ước có hiệu lực, giấy tờ sẽ chỉ cần được cấp tem Apostille tại cơ quan có thẩm quyền của quốc gia cấp giấy tờ, giúp giảm bớt thời gian và chi phí cho công dân và doanh nghiệp.
2. Tạo thuận lợi cho giao lưu quốc tế
Khi Công ước có hiệu lực tại Việt Nam, giấy tờ công của các quốc gia thành viên đã được cấp tem Apostille sẽ được sử dụng trực tiếp tại Việt Nam mà không phải thực hiện thêm thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự. Điều này giúp cải thiện mối quan hệ giao lưu nhân dân, học tập, lao động và định cư quốc tế, đồng thời thúc đẩy hợp tác kinh doanh và đầu tư.
3. Cải thiện môi trường đầu tư và hội nhập pháp lý
Việc tham gia Công ước Apostille giúp nâng cao vị thế pháp lý của Việt Nam trong quan hệ quốc tế, đồng thời cải thiện chỉ số môi trường kinh doanh và sức cạnh tranh của quốc gia trước các nhà đầu tư toàn cầu.
6. Giai đoạn chuyển tiếp khi Việt Nam gia nhập Apostille
Trước khi Công ước Apostille chính thức có hiệu lực (dự kiến vào 11/9/2026), mọi hồ sơ vẫn cần tuân thủ thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự hiện hành, vì ngày 11/9/2026 chỉ là mốc dự kiến và hiệu lực chính thức sẽ được Bộ Ngoại giao thông báo công khai.
Trước khi công ước có hiệu lực (trước 11/9/2026)
- Các giấy tờ công vẫn phải được hợp pháp hóa tại Bộ Ngoại giao Việt Nam và đại sứ quán/lãnh sự quán nước tiếp nhận.
- Người dân và doanh nghiệp nên chuẩn bị hồ sơ theo quy trình cũ nếu cần sử dụng giấy tờ trong giai đoạn này, đồng thời theo dõi các thông báo chính thức từ Bộ Ngoại giao.
Sau khi công ước có hiệu lực (dự kiến 11/9/2026)
- Giấy tờ công có thể được xin tem Apostille tại cơ quan có thẩm quyền của quốc gia cấp giấy tờ, thay thế thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự truyền thống.
- Việt Nam dự kiến triển khai hệ thống e‑Apostille (chứng nhận điện tử) để tra cứu và trao đổi giấy tờ trực tuyến, giúp thủ tục nhanh chóng, thuận tiện và minh bạch hơn.
7. Ảnh hưởng đến các lĩnh vực quan trọng
Nhân sự quốc tế
Các giấy tờ liên quan đến nhân sự quốc tế, như bằng cấp, lý lịch tư pháp, sẽ không cần hợp pháp hóa lãnh sự, giúp rút ngắn thời gian xử lý cho các chuyên gia và lao động quốc tế tại Việt Nam.
Doanh nghiệp và đầu tư
Các tài liệu pháp lý như thư bổ nhiệm, quyết định hội đồng quản trị, ủy quyền… mang tính quốc tế sẽ được công nhận nhanh hơn, giúp thúc đẩy hoạt động thương mại và đầu tư xuyên biên giới.
Hợp tác quốc tế
Việc tham gia Công ước Apostille giúp Việt Nam tăng cường sự tin cậy pháp lý trong quan hệ với các quốc gia thành viên, mở rộng giao lưu văn hóa, hợp tác giáo dục, kinh doanh và di cư.
8. Kết luận
Việc gia nhập Công ước Apostille không chỉ là một bước đi chiến lược trong quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam mà còn phản ánh cam kết mạnh mẽ của Chính phủ trong việc cải cách hành chính, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo thuận lợi cho các giao dịch pháp lý quốc tế. Công ước này không chỉ giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp và công dân mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các mối quan hệ hợp tác quốc tế. Khi công ước chính thức có hiệu lực vào 11/9/2026, Việt Nam sẽ trở thành một phần của mạng lưới pháp lý quốc tế rộng lớn, mở ra cơ hội mới cho sự phát triển kinh tế và giao lưu nhân dân.
